Erasmus: Μια ανεξίτηλη εμπειρία

Η συμμετοχή μου στο πρόγραμμα ανταλλαγής μαθητών είναι αναμφίβολα μια από τις ωραιότερες σχολικές μου αναμνήσεις και τα μαθήματα που διδάχτηκα από αυτό θα μείνουν χαραγμένα μέσα μου και θα συνοδεύουν κάθε μου ενέργεια. Αρχικά να συγχαρώ – και όχι απλώς να ευχαριστήσω- όποιους καθηγητές συντέλεσαν στην επίτευξη του προγράμματος και θεωρώ ότι αναλαμβάνοντας τέτοιου είδους δραστηριότητες δικαιολογεί το σχολείο τον χαρακτηρισμό του ως κοινωνικοποιητικό φορέα, μιας και παρόμοια βιώματα δεν αποκομίζονται.

Γενικότερα, το πρόγραμμα αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας της σχολικής εκπαίδευσης και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης της, μέσω της ενθάρρυνσης της διακρατικής συνεργασίας μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με την επιχορήγηση σχολικών συμπράξεων και δράσεων κινητικότητας μαθητών και εκπαιδευτικού προσωπικού. Οι συμμετέχοντες αποκτούν συνείδηση της ποικιλομορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, καθώς και γνώσεις και δεξιότητες απαραίτητες για την προσωπική του ανάπτυξη, τη μελλοντική εργασιακή τους απασχόληση και τη δραστηριοποίηση τους ως ενεργοί πολίτες.

Ο μαθητής μέσω του προγράμματος ωριμάζει πνευματικά, αν και δεν το αντιλαμβάνονται όλοι αμέσως. Γίνονται εσωτερικές διεργασίες, οι οποίες ενεργούν διαφορετικά σε κάθε  άνθρωπο, έχουν, όμως, σημείο τομής την απώλεση προκαταλήψεων και την ελεύθερη σκέψη.

Για όσους αγνοούν, 6 παιδιά από την Τουρκία (4 κορίτσια, 2 αγόρια) και 4 Πορτογάλοι (2 κορίτσια, 2 αγόρια) φιλοξενήθηκαν από 10 μαθητές του σχολείου μας, συμπεριλαμβανομένου και εμένα. Στη διάρκεια της διαμονής τους πηγαίναμε καθημερινά εκπαιδευτικές εκδρομές στα περίχωρα αλλά και στην πρωτεύουσα, ενώ οι ξένοι είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τον ελληνικό πολιτισμό, καθώς και το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Το διάστημα που δεν δεσμευόμασταν από κάποια δραστηριότητα, διασκεδάζαμε όπως άνθρωποι που δεν τους χωρίζουν σύνορα ή φυλετικές διαμάχες. Πραγματικά, πολλοί από εμάς και από τις οικογένειές μας αμφέβαλλαν για το πώς θα είναι να φιλοξενήσεις ένα ξένο μαθητή. Αντίθετα, και γι’ αυτό ίσως οφείλεται η γενικότερη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο κόσμος τα τελευταία χρόνια, με τους Τούρκους και τους Πορτογάλους μας χωρίζουν ελάχιστα πράγματα. Παρά τα αρνητικά της παγκοσμιοποίησης το εν λόγω πρόγραμμα βασίζεται στην ίδια και προβάλλει τα θετικά της στοιχεία.

Τα περισσότερα παιδιά τα οποία συμμετείχαν στο πρόγραμμα παρουσίαζαν αρκετές ομοιότητες με εμάς. Υπήρχε μάλιστα και ένας από τους Τούρκους με τον οποίο είχαμε πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Ακούγαμε την ίδια μουσική, φορούσαμε τα ίδια ρούχα, τρώγαμε τα ίδια φαγητά, υποστηρίζαμε την ίδια ποδοσφαιρική ομάδα. Έστω και σύμπτωση να αποτελούν τα παραπάνω, τα σύνορα σήμερα είναι νοητά. Με τους Πορτογάλους και τους Τούρκους, έχουμε να χωρίσουμε πολλά πράγματα και όντως διαφωνούμε για την νοστιμιά, την αυθεντικότητα των φαγητών και για πολιτικά ζητήματα. Οι διαφωνίες μας, όμως, δεν ήταν σε κλίμα επιθετικό ούτε σε κλίμα γελοιοποίησης. Συζητούσαμε για ζητήματα στα οποία οι θέσεις των κρατών βρίσκονταν στα αντίθετα άκρα τελείως απελευθερωμένοι από προκαταλήψεις.

Από εκεί και πέρα, πληροφορηθήκαμε σε γενικές γραμμές για τη ζωή και το εκπαιδευτικό σύστημα των δύο αυτών κρατών, το οποίο παρουσιάζει αρκετές διαφορές αλλά και ομοιότητες με το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Αρχικά, όσον αφορά τους Πορτογάλους, με την εισαγωγή τους στο Λύκειο, επιλέγουν πεδίο προσανατολισμού ανάμεσα στα εξής πεδία: Πεδίο Θετικών, Ανθρωπιστικών, Οικονομικών Επιστημών και Καλλιτεχνικό πεδίο. Τα παιδιά εκεί διδάσκονται αποκλειστικά τα μαθήματα του πεδίου τους, αλλά, παρόλα αυτά, κάποια από τα μαθήματα διδάσκονται σε όλα τα πεδία. Υπάρχουν και στην Πορτογαλία τα περίφημα πλέον στην Ελλάδα «φροντιστήρια» μόνο που σε αντίθεση με εδώ, στην Πορτογαλία παρακολουθούν επιπλέον μαθήματα μόνο οι μαθητές με «πολύ χαμηλές» επιδόσεις στο σχολείο. Ένα μήνα πριν τις εξετάσεις κάθε χρόνο οι μαθητές έχουν δυνατότητα να παρακολουθήσουν μαθήματα προετοιμασίας τα οποία είναι δημόσια και γίνονται μετά τις ώρες του σχολείου. Τέλος, οι διδακτικές ώρες κάθε εβδομάδας, όπως και οι μισθοί των καθηγητών είναι σχεδόν ίσοι με τους αντίστοιχους εδώ.

Όσον αφορά το τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα, παρουσιάζει ελάχιστες διαφορές με το ελληνικό στις επιλογές των επιστημονικών πεδίων από τους μαθητές και τις ώρες διδασκαλίας. Οι μαθητές όμως στην Γ’ Λυκείου κάνουν, ως ενισχυτική διδασκαλία, μαθήματα τα Σαββατοκύριακα. Δυσαρέσκεια εξέφρασαν οι Τούρκοι στην λεγόμενη παραπαιδεία, η οποία εντάθηκε μόλις έμαθαν ότι καθηγητές της δημόσιας εκπαίδευσης προσφέρουν κατ’ οίκον μαθήματα επί πληρωμή, τις εξωσχολικές ώρες.

Εν κατακλείδι, ήταν μια καταπληκτική εμπειρία και θεωρώ πως όλοι οι συμμετέχοντες έμειναν ικανοποιημένοι. Οι ξένοι ήταν εξαιρετικά παιδιά, σκοπεύουμε μάλιστα να κρατήσουμε επαφή με όλους και μόλις μας δοθεί η ευκαιρία να ξανασυναντηθούμε. Εύχομαι το σχολείο μου να συμμετείχε περισσότερο σε τέτοιου είδους δραστηριότητες και λιγότερο σε άλλες!